Όταν αποφασίσουμε να ξεκινήσουμε ψυχοθεραπεία, σπάνια το κάνουμε χωρίς λόγο.
Συνήθως έχει προηγηθεί μια περίοδος έντασης, εσωτερικής αναζήτησης ή συναισθηματικής κόπωσης.
Μια ανάγκη να καταλάβουμε καλύτερα τ@ εαυτό μας, να διαχειριστούμε κάτι που πονά ή να βρούμε έναν διαφορετικό τρόπο να σταθούμε στη ζωή.
Ξεκινάμε τη θεραπεία με κάποιες προσδοκίες. Περιμένουμε να βρούμε γρήγορα απαντήσεις, να νιώσουμε αμέσως ανακούφιση ή να έχουμε θεαματικά “ξεκλειδώματα”.
Πιστεύουμε πως η ψυχοθεραπεία θα μας οδηγήσει βήμα–βήμα στη λύση.
Στην πραγματικότητα, όμως, η θεραπεία δεν είναι μια σειρά από έτοιμες απαντήσεις – είναι μια διαδικασία ανακάλυψης.
Μια πορεία που θέλει χρόνο, σταθερότητα και θάρρος.
Οι προσδοκίες: αυτό που φανταζόμαστε ότι θα συμβεί
Η εικόνα της θεραπείας έχει συχνά διαμορφωθεί από ταινίες ή κοινωνικές αφηγήσεις.
Στο συλλογικό μας φαντασιακό, η ψυχοθεραπεία μοιάζει με σκηνή από ταινία: @ επαγγελματίας ψυχικής υγείας κρατά σημειώσεις, κάνει την κλασική ερώτηση «και πώς σε κάνει αυτό να νιώθεις;», και το άτομο στη συνεδρία δακρύζει και ανακουφίζεται.
Όμως στην πραγματικότητα, η ψυχοθεραπεία δεν είναι σκηνή κινηματογράφου.
Δεν έχει σενάριο, δεν έχει «σωστές» απαντήσεις, ούτε σταθερή συναισθηματική πορεία.
Αυτό που συχνά απογοητεύει στην αρχή είναι πως η πρόοδος δεν φαίνεται πάντα.
Υπάρχουν εβδομάδες που η συνεδρία κυλά χωρίς συγκλονιστικές αποκαλύψεις, ίσως και με στιγμές σιωπής.
Κι όμως, ακόμα κι αυτές οι “ήσυχες” συνεδρίες είναι κομμάτι της θεραπείας – γιατί είναι οι στιγμές που ο νους και το σώμα αρχίζουν να νιώθουν ασφάλεια.
Όπως αναφέρει και η American Psychological Association (APA), η ψυχοθεραπεία δεν είναι μια γραμμική διαδικασία.
Οι αλλαγές συμβαίνουν σταδιακά και πολλές φορές χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε αμέσως.
Το σημαντικότερο δεν είναι να «βρεις τη λύση», αλλά να χτίσεις τη σχέση που θα σε βοηθήσει να την ανακαλύψεις.
Η πραγματικότητα της θεραπείας: Μικρά βήματα, αληθινές μετατοπίσεις
Η θεραπεία είναι πρωτίστως σχέση.
Μια σχέση εμπιστοσύνης, που δεν γεννιέται αυτόματα αλλά χτίζεται βήμα–βήμα.
Σύμφωνα με μελέτες (Norcross & Lambert, 2019), η ποιότητα της θεραπευτικής σχέσης είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχία της θεραπείας – περισσότερο ακόμη και από τη μέθοδο που εφαρμόζεται.
Στην πράξη, η θεραπεία μοιάζει με μια ήρεμη, ειλικρινή συνομιλία με τον εαυτό – με έναν άνθρωπο δίπλα που κρατά τον χώρο για να τη συνεχίσεις.
Μαθαίνεις να εμπιστεύεσαι, να μιλάς χωρίς φόβο, να παρατηρείς όσα νιώθεις χωρίς να τα κρίνεις.
Κάποιες φορές κλαις, άλλες γελάς, άλλες δεν έχεις τίποτα να πεις – και όλα αυτά είναι απολύτως φυσιολογικά.
Η πρόοδος έρχεται αργά, με μικρές μετατοπίσεις:
– Ένα νέο βλέμμα πάνω σε μια παλιά κατάσταση
– Μια πιο ήπια αντίδραση
– Μια παύση πριν από ένα παλιό μοτίβο συμπεριφοράς
Η θεραπεία δεν υπόσχεται σταθερότητα από την πρώτη στιγμή· σου μαθαίνει όμως πώς να αντέχεις τη μεταβλητότητα με περισσότερη κατανόηση.
Η αλήθεια, που χρειάζεται θάρρος να τη δεις
Καθώς η θεραπεία προχωρά, αρχίζουν να εμφανίζονται κομμάτια του εαυτού που για χρόνια έμεναν στο σκοτάδι.
Παλιές πληγές, μοτίβα που επαναλαμβάνονται, άμυνες που κάποτε προστάτεψαν αλλά τώρα περιορίζουν.
Δεν είναι εύκολο να τα δεις.
Κι όμως, αυτή είναι η ουσία της θεραπείας — να κοιτάξεις με ειλικρίνεια αυτά που αποφεύγεις.
Όπως εξηγεί και το NHS Mind, η θεραπεία μπορεί να προκαλέσει προσωρινά έντονα συναισθήματα, γιατί σε φέρνει σε επαφή με όσα δεν έχεις ακόμα επεξεργαστεί.
Όμως αυτό το «σπάσιμο» της άμυνας είναι και η αρχή της αλλαγής.
Η θεραπεία δεν είναι να νιώθεις πάντα καλά, αλλά να μάθεις να μένεις με ό,τι νιώθεις, χωρίς να το φοβάσαι.
Εκεί ακριβώς γεννιέται η ανθεκτικότητα — όταν αντέχεις να μείνεις παρών στη δυσφορία, γνωρίζοντας ότι δεν είσαι μόν@ς.
Οι μικρές νίκες που δεν φαίνονται
Κάποια στιγμή, χωρίς να το καταλάβεις, συνειδητοποιείς ότι κάτι έχει αλλάξει.
Ότι δεν αντιδράς όπως παλιά, ότι έχεις λίγο περισσότερη υπομονή, ή ότι μπορείς να πεις “όχι” χωρίς ενοχή.
Αυτές οι μικρές, σιωπηλές νίκες είναι ο πραγματικός δείκτης προόδου.
Δεν έρχονται από μια “μαγική” συνεδρία, αλλά από τη σταθερότητα, τη συνέπεια και το κουράγιο να συνεχίζεις, ακόμα κι όταν δεν βλέπεις άμεσο αποτέλεσμα.
Όπως σημειώνει το Mayo Clinic, η συνέπεια στις συνεδρίες είναι κρίσιμη — γιατί ο νους χρειάζεται επανάληψη για να χτίσει νέους τρόπους σκέψης και συμπεριφοράς.
Η σχέση με τ@ επαγγελματία ψυχικής υγείας: ένας χώρος αλήθειας
Η ψυχοθεραπεία δεν σου λέει τι να γίνεις· σε βοηθά να ανακαλύψεις αυτό που ήδη είσαι.
@ επαγγελματίας ψυχικής υγείας δεν δίνει έτοιμες απαντήσεις· δημιουργεί τον χώρο για να βρεις τις δικές σου.
Θα ακούσει χωρίς να κρίνει, θα σε καλέσει ευγενικά να δεις κάτι που ίσως αποφεύγεις, και θα είναι εκεί όταν νιώσεις ότι όλα σε ξεπερνούν.
Η θεραπευτική σχέση είναι ισότιμη, όχι ιεραρχική. Και μέσα από αυτή τη διαδικασία, πολλοί άνθρωποι βιώνουν για πρώτη φορά την αίσθηση ότι μπορούν να είναι @ εαυτός τους χωρίς φόβο.
Το ταξίδι της κατανόησης
Με τον καιρό, η θεραπεία γίνεται καθρέφτης.
Αναγνωρίζεις μοτίβα, συνδέεις γεγονότα, αποκτάς επίγνωση.
Και σιγά σιγά, αρχίζεις να βλέπεις τ@ν εαυτό σου με λιγότερη αυστηρότητα και περισσότερη κατανόηση.
Δεν σημαίνει ότι όλα λύνονται — σημαίνει ότι έχεις μάθει να ζεις με περισσότερη αλήθεια.
Η ψυχοθεραπεία δεν είναι μια εμπειρία για λίγους.
Είναι ένας χώρος όπου μπορείς να επιστρέφεις στ@ν εαυτό σου με ασφάλεια και χωρίς ντροπή.
Δεν είναι πάντα εύκολη. Αλλά κάθε φορά που επιλέγεις να μείνεις, να κοιτάξεις, να πεις “αυτό είμαι τώρα”, κάνεις ένα βήμα πιο κοντά στη γαλήνη.
Γιατί η θεραπεία δεν έχει στόχο να σε αλλάξει. Έχει στόχο να σε βοηθήσει να θυμηθείς ποι@ είσαι – κάτω από όλα όσα προσπάθησες να γίνεις.